Ushbu maqolada Termiz shahrining qadimiy davrdan to hozirgi kungacha bo‘lgan tarixiy taraqqiyoti o‘rganiladi. Maqolada Ahamoniylar davridan boshlab, Aleksandr Makedonskiy yurishlari, Kushon imperiyasi, islomiy uyg‘onish, Temuriylar va Sovet Ittifoqi ta’siri kabi tarixiy bosqichlar tahlil qilinadi. Shuningdek, Kampirtepa, Fayoztepa, Qirq-qiz qal’asi kabi arxeologik yodgorliklar hamda Termiziy olimlarning ilmiy merosi haqida ma’lumotlar beriladi.
Mazkur maqolada psixologiya fanining tarixiy ildizlari, qadimgi falsafiy qarashlardan boshlab zamonaviy ilmiy yondashuvlargacha bo‘lgan rivojlanish bosqichlari o‘rganiladi. Psixologiyaning fan sifatida shakllanishida muhim rol o‘ynagan olimlarning g‘oyalari, psixologiyaning mustaqil fan sifatida ajralib chiqishi va uning rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi.
Mazkur maqolada Alisher Navoiy tomonidan yozilgan “Saddi Iskandariy” dostoni tahlil qilinadi. Asarning umumiy hajmi, tuzilishi, janr xususiyatlari hamda tarixiy va diniy manbalarga asoslangani ilmiy yondashuv asosida yoritilgan. Dostonning Qurʼoni Karimdagi Zulqarnayn haqidagi oyatlar bilan bogʻliqligi, shuningdek, unda Iskandar obrazining badiiy-falsafiy talqini ochib beriladi. Asar orqali adolatli va ilmli rahbar timsoli yaratilib, o‘zbek epik an’analarida yangi bosqich boshlab berilgani ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, dostondagi g‘oyaviy mazmunning bugungi davr uchun ham dolzarbligi asoslab beriladi.