Mavzuning dolzarbligi va muammoning qo‘yilishi. Demokratik huquqiy davlat va kuchli fuqarolik jamiyatini qurish sharoitida inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini jinoiy tajovuzlardan ishonchli himoya qilish sud-huquq islohotlarining bosh mezonidir. Ushbu maqsadga erishish to‘g‘ridan-to‘g‘ri jinoiy qilmishlarni to‘g‘ri, adolatli va qonuniy baholashga, ya’ni jinoiy-huquqiy kvalifikatsiya jarayoniga bog‘liq. Jinoyat huquqi nazariyasida qilmishni kvalifikatsiya qilishning birdan-bir huquqiy va ilmiy asosi — bu jinoyat tarkibidir. Biroq, zamonaviy sud-tergov amaliyotida jinoyat tarkibi elementlarini bir-biridan ajratilgan holda, mexanik tarzda o‘rganish tendensiyasi hali ham saqlanib qolmoqda. Bu esa kvalifikatsiya jarayonida jiddiy xatolarga, shaxsni asossiz jinoiy javobgarlikka tortishga yoki, aksincha, ijtimoiy xavfli qilmishga huquqiy baho bermaslikka olib kelmoqda. Shu bois, jinoyat tarkibi elementlarining o‘zaro tizimli bog‘liqligini va bu bog‘liqlikning kvalifikatsiyadagi fundamental ahamiyatini eng yangi qonunchilik va sud amaliyoti kontekstida ilmiy tadqiq etish bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biridir.

Mazkur maqolada qadimgi Xorazm davlatining iqtisodiy hayoti va uni rekonstruksiya qilish masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotda arxeologik, yozma, numizmatik hamda tarixiy-topografik manbalar asosida vohaning xo‘jalik tizimi yoritilgan. Sug‘orma dehqonchilik, hunarmandchilik, savdo aloqalari va shahar markazlarining iqtisodiy taraqqiyotdagi o‘rni ochib berilgan.

Ushbu maqolada jinoyat huquqi va jinoyat-protsessual qonunchiligining fundamental ustunlaridan biri hisoblangan ayb prinsipi hamda aybsizlik prezumpsiyasi (presumption of innocence) o‘rtasidagi huquqiy muvozanatni ta’minlash muammolari keng qamrovli tahlil qilingan. Muallif shaxsning jinoiy javobgarlikka tortilishi jarayonida subyektiv aybdorlik mezonlari bilan uning huquqiy maqomini himoya qiluvchi immunitetlar o‘rtasidagi o‘zaro mutanosiblikni zamonaviy jinoyat-huquqiy doktrinalar prizmasi orqali tadqiq etadi. Maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida amalga oshirilayotgan sud-huquq islohotlari, xususan, yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida aybsizlik prezumpsiyasining konstitutsiyaviy-huquqiy kafolatlari yanada kuchaytirilganligi amaldagi Jinoyat va Jinoyat-protsessual kodekslari normalari bilan qiyosiy ravishda baholangan. Tadqiqot davomida kiberjinoyatchilik, uyushgan korrupsiya va murakkab iqtisodiy jinoyatlarni fosh etishda isbotlash majburiyati (burden of proof) hamda aybni aniqlash jarayonida yuzaga kelayotgan huquqiy kolliziyalar va sud amaliyotidagi muammolar tanqidiy tahlil qilingan. Rivojlangan xorijiy davlatlar (AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya) va xalqaro sud instansiyalarining (Inson huquqlari bo‘yicha Yevropa sudi) preventiv tajribasi o‘rganilib, ayb va aybsizlik prezumpsiyasi prinsiplari o‘rtasidagi nomutanosibliklarni bartaraf etish imkoniyatlari yoritilgan. Yakunda gumon qilinuvchi va ayblanuvchining huquqiy himoya vositalarini kengaytirish, isbotlanmagan har qanday shubhalarni ayblanuvchining foydasiga talqin qilish mexanizmini to‘liq va so‘zsiz amaliyotga tatbiq etish hamda jinoiy qonunchilik normalarini yanada takomillashtirish bo‘yicha aniq ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ilgari surilgan.

Ushbu maqolada klassik huquqiy doktrinalardan biri hisoblangan hokimiyatlar bo‘linishi prinsipining bugungi kundagi zamonaviy talqini, uning transformatsiyalashuv jarayonlari hamda zamonaviy davlat boshqaruvi tizimini shakllantirishdagi fundamental o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Muallif an’anaviy qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyati o‘rtasidagi “tiyilish va muvozanat” (checks and balances) tizimining raqamlashtirish, globallashuv va yangi institutsional tuzilmalar (nazorat-tekshiruv organlari, mustaqil komissiyalar va ombudsmanlar) ta’sirida o‘zgarayotgan uslublarini tadqiq etadi. Maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitidagi konstitutsiyaviy islohotlar prizmasi orqali parlamentarizm prinsiplarini kuchaytirish, ijro etuvchi hokimiyatning hisobdorligini oshirish va sud hokimiyatining real mustaqilligini ta’minlash borasidagi qonunchilik normalari tanqidiy baholangan. Tadqiqot davomida rivojlangan xorijiy davlatlarning ilg‘or konstitutsiyaviy tajribasi qiyosiy-huquqiy metodlar yordamida o‘rganilib, hokimiyatlar bo‘linishi prinsipining davlat apparati samaradorligini oshirish va byurokratiyani jilovlashdagi roli yoritilgan. Yakunda hokimiyat tarmoqlari o‘rtasidagi huquqiy kolliziyalarni bartaraf etish, konstitutsiyaviy nazorat mexanizmlarini takomillashtirish hamda davlat boshqaruvida xalq hokimiyatchiligi prinsiplarini yanada mustahkamlash bo‘yicha ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ilgari surilgan.

Ushbu maqolada Abdurauf Fitratning hayoti va ijodi Sabboq Buxoriyning "Armugʻoni Sabboq" tazkirasi asosida tahlil qilinadi. Adibning "Mijmar" taxallusidan "Fitrat"ga qadar bosib oʻtgan yoʻli, uning Mirzo Olimjon Hasrat gʻazaliga bogʻlagan muxammasi va jadidchilik gʻoyalari yoritilgan.