Mazkur maqolada o‘zbek izohli lug‘atlarida taqlid birliklarining semantik tasnifi hamda ularni izohlash usullari lingvistik va leksikografik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Taqlid birliklari tilning fonosemantik qatlamiga mansub bo‘lib, tabiat tovushlari, harakat, holat va hissiy ifodalarni bevosita aks ettirish xususiyatiga ega. Maqolada taqlid so‘zlarning semantik guruhlari, ularning nutqdagi funksional xususiyatlari hamda izohli lug‘atlarda berilish prinsiplari yoritiladi. Shuningdek, izoh berish jarayonida semantik aniqlik, uslubiy belgilash, fonetik variantlar va kontekstual misollarning ahamiyati asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari taqlid birliklarini leksikografik jihatdan mukammal ifodalash til boyligini tizimli aks ettirishda muhim ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada foyda solig‘ini hisoblash va undirishning nazariy-huquqiy asoslari, iqtisodiy mohiyati hamda amaldagi mexanizmlarining samaradorligi kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Xususan, foyda solig‘ining fiskal siyosatdagi o‘rni, davlat byudjeti daromadlarini shakllantirishdagi ahamiyati, korxonalar moliyaviy natijalariga ta’siri va investitsion muhit bilan o‘zaro bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Tadqiqot doirasida soliq bazasini aniqlash metodologiyasi, daromad va xarajatlarni tan olish mezonlari, amortizatsiya siyosati, zararlarni ko‘chirish mexanizmi hamda chegirmalar tizimining amaliy qo‘llanilishi chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada transfer narxlash amaliyoti, transmilliy kompaniyalar faoliyatida foydani sun’iy kamaytirish xavflari, yashirin iqtisodiyot omillari va soliqdan bo‘yin tovlash sxemalari kabi dolzarb masalalar yoritiladi. Soliq ma’murchiligini takomillashtirish nuqtai nazaridan riskga asoslangan nazorat tizimi, elektron hisobotlar, avtomatlashtirilgan monitoring, big data va raqamli platformalarning ahamiyati baholanadi. Buxgalteriya hisobi va soliq hisobi o‘rtasidagi tafovutlar hamda ularning korxonalar moliyaviy yuklamasiga ta’siri alohida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot jarayonida O‘zbekiston Respublikasida foyda solig‘i bo‘yicha amaldagi normativ-huquqiy baza, soliq siyosatidagi so‘nggi islohotlar va xalqaro tajriba (OECD tamoyillari, BEPS konsepsiyasi) bilan solishtirma tahlil amalga oshiriladi. Natijada foyda solig‘ini hisoblash va undirish tizimida mavjud institutsional kamchiliklar, ma’muriy to‘siqlar va samaradorlikni pasaytiruvchi omillar aniqlanadi.

В данной статье анализируются теоретические и методологические основы и практические аспекты процесса разработки и внедрения долгосрочных стратегий бизнес-планирования в коммерческих банках на основе комплексного подхода. В условиях усиления конкуренции в банковском секторе, волатильности на рынках капитала, макроэкономической неопределенности и ускорения процессов цифровой трансформации стратегическое планирование становится ключевым фактором стабильности банка. В этом контексте статья научно раскрывает роль системы финансового анализа и прогнозирования в формировании долгосрочных бизнес-стратегий, ее связь с оценкой рисков и обеспечением достаточности капитала. В исследовании анализируется динамика финансовых показателей (ROA, ROE, NIM, CAR), показателей ликвидности и рентабельности, механизмов стресс-тестирования, а также важность методов сценарного прогнозирования в стратегическом принятии решений. В частности, интеграция показателей достаточности капитала и объема рисковых активов с долгосрочным планированием рассматривается как важный инструмент обеспечения устойчивых темпов роста банка.

Mazkur maqolada Yevropa mamlakatlarida shakllangan zamonaviy moliyaviy nazorat tizimining institutsional va funksional modeli chuqur tahlil qilinadi. Xususan, davlat ichki moliyaviy nazorati (Public Internal Financial Control – PIFC) konsepsiyasining mazmun-mohiyati, uning asosiy elementlari – menejerlik javobgarligi, ichki audit va markaziy uyg‘unlashtiruvchi tuzilma faoliyati yoritiladi. Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida tashqi audit institutlarining mustaqilligi, samaradorlik auditi (performance audit) amaliyoti, riskga asoslangan nazorat mexanizmlarining qo‘llanilishi hamda raqamli monitoring tizimlarining joriy etilishi natijalari tahlil etiladi. Maqolada, shuningdek, davlat moliyaviy nazoratining ochiqlik va hisobdorlik tamoyillariga asoslangan holda shakllanishi, byudjet intizomini mustahkamlash, korrupsiya xavflarini kamaytirish va fiskal barqarorlikni ta’minlashdagi o‘rni ilmiy asosda ochib beriladi. Yevropa tajribasida komplayens nazorati, ichki nazorat tizimining uch pog‘onali modeli (first line – operatsion nazorat, second line – risk va komplayens nazorati, third line – ichki audit) hamda raqamli platformalar orqali real vaqt rejimida monitoring olib borish mexanizmlari keng qo‘llanilayotgani ko‘rsatib beriladi.

Ushbu maqolada aqlli shahar konsepsiyasi doirasida aqlli transport tizimi (ATT) parametrlarini ilmiy asoslash masalalari ko‘rib chiqilgan. Transport oqimini boshqarish, tirbandlikni kamaytirish, ekologik barqarorlikni ta’minlash va raqamli boshqaruv mexanizmlarini joriy etish asosiy vazifa sifatida belgilangan. Tadqiqot davomida transport oqimi intensivligi, harakat tezligi, yo‘l sig‘imi, tirbandlik indeksi va ekologik ko‘rsatkichlar asosiy parametr sifatida tanlab olingan. Xalqaro tajriba misolida IBM va Siemens kompaniyalarining aqlli transport sohasidagi yechimlari tahlil qilingan.