Несмотря на высокое бремя материнской заболеваемости в Узбекистане, для страны отсутствуют открытые наборы данных, пригодные для разработки и воспроизводимой проверки моделей прогнозирования материнского риска. Существующие модели обучены преимущественно на данных стран с высоким доходом, что ограничивает их перенос. Мы представляем MaternaUZ – первый открытый синтетический набор данных материнского риска для Узбекистана (n = 4 812 записей, 26 переменных), сгенерированный с сохранением одномерных и совместных распределений переменных Demographic and Health Surveys (DHS) и тематически сопоставленный с открытым клиническим набором материнского риска (Бангладеш, UCI Machine Learning Repository). Признаки сгруппированы в пять кумулятивных слоёв (базовые, клинические, социальные, экологические, динамические). Набор не содержит данных реальных лиц, прошёл проверку соответствия распределений (критерий Колмогорова–Смирнова), сохранения корреляционной структуры и приватности (расстояние до ближайшей записи). На наборе воспроизводится базовая модель стратификации риска (ROC-AUC ≈ 0,9). MaternaUZ обеспечивает воспроизводимую разработку алгоритмов до получения доступа к реальным клиническим данным (DMED) и публикуется под открытой лицензией.
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan qo‘llanilayotgan monetar siyosat instrumentlarining samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda asosiy stavka, foiz koridori, ochiq bozor operatsiyalari, likvidlikni sterilizatsiya qilish vositalari, majburiy zaxira talablari hamda kommunikatsion siyosatning inflyatsiya, pul bozori foiz stavkalari, banklar likvidligi, depozitlar va kreditlash hajmiga ta’siri baholanadi. Tahlil 2021–2025-yillar ma’lumotlari hamda 2026-yil birinchi chorakdagi pul bozori ko‘rsatkichlariga asoslandi. Natijalar asosiy stavka va ochiq bozor operatsiyalari pul bozori stavkalarini Markaziy bank maqsadli ko‘rsatkichiga yaqinlashtirishda yuqori samaradorlikka ega ekanini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, kreditlash, ayniqsa iste’mol kreditlari yuqori sur’atda o‘sishda davom etayotgani monetar transmissiya mexanizmi to‘liq shakllanib ulgurmaganini bildiradi. Maqolada monetar siyosat instrumentlari samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Ushbu maqolada Chingiz Aytmatov asarlarining chuqur falsafiy mazmunga ega ekanligi, tabiat va inson munosabatlari, unda inson hayoti, tarix, xotira va ma’naviyat masalalari, milliy afsona va ramzlardan foydalanish hamda insoniylik va vijdon masalalari keng yoritilgan. Maqolada insoniylikni saqlab qolishga va tarixiy xotirani qadrlashga chaqirishi, shu sababli bu asarlar jahon adabiyotining eng muhim va qimmatli asarlaridan biri hisoblanishi kabi yondashuvlar va milliy qadriyatlarga asoslangan fikrlar tahlil etilgan. Maqolada Chingiz Aytmatovning Jamila – asar tahlili, Oq kema – asar tahlili, Asrga tatigulik kun nomli asrlarini mazmun mohiyati ochib berilgan. Asarlarda insonlarga xos bo‘lgan fazilat beg‘uborligi, insoniylik va tabiatga mehr g‘oyalari yoritilgan.
Mazkur maqolada ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar ruhiyatiga ta’siri, uning ijobiy va salbiy jihatlari tahlil qilingan. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlarning yoshlarning emotsional holati, muloqoti, o‘z-o‘zini baholashi va psixologik salomatligiga ko‘rsatadigan ta’siri yoritilgan. Maqolada yoshlarni ijtimoiy tarmoqlardan oqilona foydalanishga o‘rgatishning ahamiyati ham ko‘rib chiqilgan.
Maqolada aksiyologik yondashuv asosida bo'lajak o'qituvchilarning nutq madaniyatini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish masalalari tahlil qilinadi. Nutq madaniyati o'qituvchilarning kasbiy faoliyatida muhim o'rin tutishi, ularning axloqiy-ijtimoiy qadriyatlariga asoslanib shakllantirilishi zarurati ko'rsatib o'tiladi. Tadqiqot jarayonida metodik yondashuvlar innovatsion elementlari, nutq madaniyatini oshirishda aksiyologik tamoyillarining roli, o'qituvchilarning pedagogik nutqini samarali rivojlantirish usullariga e'tibor qaratildi. Maqola nazariy va amaliy jihatdan nutq madaniyatini rivojlantirish mexanizmlarini takomillashtirish uchun asos yaratadi va o'qituvchilarning malakasini oshirishda yangi innovatsion metodlarni joriy etishning ahamiyatini ta'kidlaydi.