В статье исследуются налоговые механизмы, способствующие легализации предпринимательской деятельности и сокращению масштабов теневой экономики. Систематизированы фискальные, административные, цифровые, стимулирующие и институциональные инструменты. На основе опыта Эстонии, Италии, Республики Корея, Чили и государств ОЭСР определены условия результативного применения электронных счетов-фактур, онлайн-касс, предварительно заполненных деклараций, налоговых стимулов для покупателей и риск-ориентированного контроля. Проанализированы направления модернизации налогового администрирования в Узбекистане. Предложена модель, сочетающая упрощение добровольного соблюдения, цифровую прослеживаемость операций, адресное стимулирование формализации и соразмерный контроль. Практическая реализация предложений может способствовать расширению налоговой базы, защите добросовестной конкуренции и повышению социальной защищенности занятых лиц.

Mazkur maqolada tijorat banklarida naqd pulsiz operatsiyalarni amalga oshirish va buxgalteriya hisobida aks ettirishning nazariy hamda amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Naqd pulsiz hisob-kitoblarning asosiy shakllari, jumladan, to‘lov topshiriqnomasi, to‘lov talabnomasi, inkasso topshiriqnomasi, memorial order va akkreditivlar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalarning hisobini yuritish tartibi yoritilgan. Shuningdek, banklararo hisob-kitoblar, mijozlarning hisobvaraqlari bo‘yicha pul mablag‘lari harakati, operatsiyalarni nazorat qilish va hisob ma’lumotlarining ishonchliligini ta’minlash masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida naqd pulsiz operatsiyalar hisobini raqamlashtirish, avtomatlashtirilgan nazorat mexanizmlarini joriy etish, elektron hujjat aylanishini kengaytirish, operatsion xatolarni kamaytirish hamda bank axborot tizimlari xavfsizligini mustahkamlash bo‘yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada aholi bandligini ta’minlashda bank kreditlarining iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyati ilmiy jihatdan yoritilgan. Tadqiqotda tijorat banklari tomonidan jismoniy shaxslar, oilaviy tadbirkorlik subyektlari, kichik biznes va xususiy tadbirkorlarga ajratilayotgan kreditlarning yangi ish o‘rinlari yaratish, aholi daromadlarini oshirish, o‘zini o‘zi band qilish faoliyatini kengaytirish hamda hududlarda tadbirkorlik muhitini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, kredit mablag‘laridan samarali foydalanishga ta’sir etuvchi foiz stavkalari, kredit ta’minoti, moliyaviy savodxonlik, biznes loyihalarning barqarorligi va kredit resurslaridan foydalanish imkoniyatlari kabi omillar o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida bandlikka yo‘naltirilgan kreditlash mexanizmlarini takomillashtirish, imtiyozli moliyalashtirish ko‘lamini kengaytirish, kredit ajratishda hududiy va tarmoq xususiyatlarini hisobga olish hamda kredit oluvchilarga maslahat va amaliy ko‘mak ko‘rsatish bo‘yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada mahalla yoshlarida kitobxonlik madaniyatini shakllantirish va rivojlantirishning nazariy hamda amaliy asoslari tahlil qilingan. Kitobxonlikning yoshlar ma’naviy-axloqiy tarbiyasi, intellektual salohiyati va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, mahalla, oila va ta’lim muassasalari hamkorligida kitobxonlik muhitini yaratish, zamonaviy axborot texnologiyalaridan samarali foydalanish hamda mutolaa madaniyatini ommalashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Maqola sun'iy intellekt gallyutsinatsiyalarini bartaraf etish muammosini kam resursli lingvistik muhit — o'zbek tili konteksti misolida tahlil qiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, gallyutsinatsiyani kamaytirish bo'yicha mavjud usullarning aksariyati ingliz tilida ishlab chiqilgan va sinovdan o'tkazilgan, ularning boshqa tillarga o'tkazilishi esa avtomatik emas. Maqolada ko'p tilli gallyutsinatsiya bo'yicha bir-biriga zid empirik ma'lumotlar tanqidiy tahlil qilinadi va bu ziddiyat metrikalar hamda abstensiya xulq-atvorining farqi bilan izohlanadi. Amaliy natija sifatida beshta komponentdan iborat pragmatik rol protokoli taklif etiladi. Protokolning cheklovlari va joriy etishdan oldin bajarilishi zarur bo'lgan validatsiya shartlari ochiq qayd etiladi.