В статье исследуется влияние ключевой ставки Центрального банка Республики Узбекистан на стоимость заемного капитала и объем корпоративного кредитования. Цель исследования заключается в количественной оценке направления, величины и временной структуры передачи изменений ключевой ставки в ставки по корпоративным кредитам и объем корпоративного кредитования. Эмпирический анализ основан на 87 ежемесячных наблюдениях за период с января 2019 года по март 2026 года. В исследовании применяются описательный и корреляционный анализ, расширенный тест Дики–Фуллера, тест Йохансена на коинтеграцию, векторная модель коррекции ошибок (VECM), тест причинности по Грейнджеру, функции импульсного отклика (IRF), декомпозиция дисперсии ошибки прогноза (FEVD) и дополнительные OLS-регрессии. Тест Йохансена выявил одну коинтеграционную связь между ключевой ставкой, ставкой по корпоративным кредитам и объемом корпоративного кредитования. Результаты VECM показывают, что увеличение ключевой ставки на 1 процентный пункт в предыдущем периоде связано с повышением ставки по корпоративным кредитам примерно на 0,50 процентного пункта в текущем периоде. Непосредственный краткосрочный эффект изменения ключевой ставки на объем корпоративного кредитования статистически незначим. Вместе с тем дополнительная OLS-регрессия выявляет отрицательную статистически значимую связь между ключевой ставкой и объемом корпоративного кредитования. Тест Грейнджера выявляет статистически значимую лаговую прогнозную связь. FEVD показывает увеличение вклада инноваций ключевой ставки в прогнозную дисперсию объема корпоративного кредитования с 1,32% на горизонте одного месяца до 41,48% через 12 месяцев и 71,71% через 24 месяца. Полученные результаты свидетельствуют о функционировании процентного канала денежно-кредитной трансмиссии в Узбекистане, характеризующегося неполной передачей изменений ключевой ставки в стоимость корпоративного кредита и постепенной реакцией объема кредитования.
Bul maqalada gúl sóziniń leksika-semantikalıq ózgeshelikleri arnawlı ilimiy izertlewler tiykarında analizlendi hám qaraqalpaq tiline tán tárepleri de aytıp ótildi. «Gúl» semantikalıq maydanına kiriwshi bir qatar birliklerdiń etimologiyalıq ózgeshelikleri de talqılandı.
Ushbu maqolada O‘zbekistonda bank sektorining raqamli transformatsiyasi, uning moliyaviy inklyuziyani kengaytirish va iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishdagi o‘rni kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda Jahon bankining Global Findex ma’lumotlar bazasi, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining statistik ma’lumotlari hamda mamlakatda fintech va raqamli bank xizmatlarining rivojlanishiga oid so‘nggi ma’lumotlardan foydalanilgan. Raqamli texnologiyalarning bank faoliyatiga jadal integratsiyalashuvi natijasida bank hisobvaraqlariga egalik qilish, raqamli to‘lovlardan foydalanish, masofaviy bank xizmatlari, mobil banking va fintech asosidagi moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlari sezilarli darajada kengayib bormoqda. Xususan, O‘zbekistonda fintech ekotizimining rivojlanishi, raqamli bank xizmatlari foydalanuvchilari sonining ortishi va Milliy tezkor to‘lov tizimining kengayishi moliyaviy xizmatlarning aholiga yanada tezkor, qulay va nisbatan arzon shaklda yetkazib berilishiga xizmat qilmoqda. Tadqiqot natijalari raqamli transformatsiya moliyaviy inklyuziyani rivojlantirishning muhim omili ekanligini ko‘rsatadi. Raqamli bank xizmatlari tranzaksiya xarajatlarini kamaytirish, aholining chekka hududlarda moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, mikro va kichik biznes subyektlarining moliyaviy resurslarga kirishini yaxshilash hamda iqtisodiy faoliyatning shaffofligini oshirish orqali iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu bilan birga, raqamli infratuzilmaning hududlar bo‘yicha notekis rivojlanishi, aholining raqamli va moliyaviy savodxonligi darajasidagi tafovutlar, kiberxavfsizlik, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish hamda ayrim me’yoriy-huquqiy cheklovlar moliyaviy inklyuziyaning to‘liq ta’minlanishiga to‘sqinlik qilayotgan asosiy omillar sifatida aniqlangan. Maqolada O‘zbekiston bank sektorining raqamli transformatsiyasini yanada jadallashtirish, fintech va tijorat banklari hamkorligini rivojlantirish, raqamli infratuzilmani takomillashtirish hamda aholining raqamli moliyaviy savodxonligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Qandli diabet — insulin ishlab chiqarilishi yoki uning organizm tomonidan samarali ishlatilishi buzilishi natijasida qonda glyukoza miqdorining surunkali oshib borishi bilan kechuvchi metabolik kasallikdir. Kasallik uzoq vaqt davomida yetarli darajada nazorat qilinmasa, yurak-qon tomir tizimi, buyraklar, ko‘z, periferik va vegetativ asab tizimi hamda oyoq-qo‘llarda jiddiy asoratlarni yuzaga keltirishi mumkin. Ushbu maqolada qandli diabetning asosiy asoratlari, ularning rivojlanish mexanizmlari, xavf omillari va oldini olishning zamonaviy yondashuvlari yoritilgan.
Bul maqalada házirgi zaman qaraqalpaq ádebiyatındaǵı roman-esse janrınıń rawajlanıwı, onıń ózgeshelikleri hám A. Dáwletmuratovtıń “Hár zamanǵa bir zaman” shıǵarmasınıń janrlıq-stilliq ózgeshelikleri talqılanadı. Shıǵarmadaǵı tariyxıy waqıyalardıń, folklorlıq elementlerdiń hám memuarlıq esteliklerdiń sintezi, avtorlıq bayanlawdıń fragmentarlıq usılı hám tariyxıy tulǵalar obrazınıń beriliwi analiz etiledi. Sonday-aq, shıǵarmanıń T. Qayıpbergenovtıń “Qálbimniń qamusı” shıǵarması menen janrlıq uqsaslıqları hám parıqları sáwlelenedi.