UNUTILGAN SO‘ZLARNING QABRISTONI

Ushbu maqolada unutilgan so‘zlar va ularning zamon o‘tishi bilan yo‘qolishi, madaniyat hamda til rivojidagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Biz unutilgan so‘zlarning ahamiyatini va ularni qayta tiklash yo‘llarini tahlil qilamiz.


07.08.2026 Volume Issue View more Download
QARAQALPAQ TILI ELEKTRON KORPUSÍN JARATÍW TIYKARLARÍ

Bul maqalada qaraqalpaq tiliniń zamanagóy leksikasın óz ishine alǵan elektron korpustı jaratıw texnologiyaları hám onıń lingvistikalıq múmkinshilikleri talqılanadı. Izertlewdiń baslı maqseti — qaraqalpaq tili resursların sanlastırıw, tildiń statistikalıq hám morfologiyalıq parametrlerin analizlew ushın universal platforma jaratıw bolıp tabıladı. Maqalada internet resursları, ásirese Wikipedia hám elektron ǴXQ tekstleri tiykarında jıynalǵan 2,5 millionnan artıq sóz qollanılıwǵa iye bolǵan korpustıń arxitekturası kórsetilgen. Shıǵıstaǵı tatar milliy korpusı (“Tugan tel”) sıyaqlı iri joybarlar tájiriybesine súyene otırıp, qaraqalpaq tili korpusında úsh basqıshlı izlew sisteması: morfologiyalıq, kontekstli (KWIC) hám statistikalıq (N-gramm) modulleri islep shıǵılmaqta. Sonday-aq, maqalada korpus quramındaǵı tekstlerdi avtomatlastırılǵan morfologiyalıq teglew maseleleri hám tildiń agglyutinativlik qásiyetin esapqa alǵan halda izlew algoritmlerin optimallastırıw usılları keltirilgen. Izertlew nátiyjeleri qaraqalpaq tilin oqıtıw, leksikografiya hám mashina awdarması sistemaların rawajlandırıwda zárúr derek bolıp xizmet etedi.


07.08.2026 Volume Issue View more Download
ОСОБЕННОСТИ НАРУШЕНИЙ РИТМА СЕРДЦА У ПАЦИЕНТОВ С ЦИРРОЗОМ ПЕЧЕНИ И ИХ КЛИНИКО-ПРОГНОСТИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ

Цирроз печени является одной из ведущих причин инвалидности и смертности во всём мире, а его влияние на сердечно-сосудистую систему в последние годы привлекает всё больше внимания. Гемодинамические, нейрогуморальные и метаболические изменения, наблюдаемые при циррозе печени, нарушают электрическую стабильность миокарда и создают предпосылки для развития различных нарушений сердечного ритма. Аритмии являются важным фактором, связанным с внезапной сердечной смертью, сердечной недостаточностью и ухудшением общего прогноза у пациентов.


07.08.2026 Volume Issue View more Download
QARAQALPAQSTANDA XALIQ SAZLARI ORKESTRINIŃ RAWAJLANIWI

Bul maqalada Qaraqalaqstanda xalıq sazları orkestriniń payda bolıwı, rawajlanıwı, repertuwarı, búgingi kúnge shekem jetip keliwine úles qosqan dóretiwshiler haqqında maǵlıwmat beriledi.


07.08.2026 Volume Issue View more Download
HARBIY SOHADA KADRLARNI SARALASH TIZIMINI RAQAMLASHTIRISH: YAGONA MA'LUMOTLAR BAZASI VA SUN'IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA KADRLAR BOSHQARUVINI TAKOMILLASHTIRISH

Zamonaviy qurolli toʻqnashuvlarning texnologik murakkablashuvi qurolli kuchlar toʻldirishi lozim boʻlgan mutaxassisliklar doirasini kengaytirdi va notoʻgʻri tayinlov narxini oshirdi. Shunga qaramay, resurslari cheklangan koʻpgina davlatlarda kadrlarni saralash hanuzgacha qogʻoz shaxsiy ishlar, tarqoq idoraviy registrlar va ekspert-intuitiv baholashga tayanadi. Tadqiqot maqsadi — sunʼiy intellekt va yagona elektron kadrlar bazasini harbiy kadrlar boshqaruviga joriy etishning konseptual modeli hamda formal algoritmini ishlab chiqish. Ish Design Science Research paradigmasi asosida bajarilib, uch amalni birlashtiradi: 2020–2026-yillardagi 24 ta manbaning tizimli tahlili; AQSh, NATO, Janubiy Koreya, Singapur va Isroil tajribasining olti oʻlchov boʻyicha qiyosiy benchmarkingi; mezonli ekspert protokoli orqali baholanadigan artefaktni loyihalash. Natijada MIL-AIHRM besh qatlamli arxitekturasi va MIL-HRA oʻn qadamli algoritmi taklif etiladi. Yangilik risklarni prognozlashni alohida modul emas, reyting funksiyasining ayiruvchi hadi sifatida talqin qilishda va katta maʼlumotlar toʻplamiga ega boʻlmagan muassasalar uchun moslashtirilgan raqamlashtirish yoʻlini asoslashda namoyon boʻladi.


07.08.2026 Volume Issue View more Download
Telegram ZENODO OpenAire Copernicus Cyberleninka Google Scholar Impact Factor