ANIQ INTEGRALNING BA'ZI TATBIQLARI VA ULARNING AMALIY HAMDA ILMIY AHAMIYATI

Ushbu maqolada aniq integral tushunchasining matematika, geometriya, fizika, mexanika, tibbiyot va iqtisodiyot hamda fan-texnikaning boshqa sohalarida uchraydigan ko'pgina masalalarni yechishga tatbiqlari ko'rib chiqilgan. Yuzalar, hajmlar, yoy uzunliklari, o'zgaruvchan kuchning bajargan ishi, dorivor moddaning organizmdagi umumiy ta'siri (AUC) va iste'molchi ortiqchaligi kabi kattaliklarni aniq integral yordamida matematik modellashtirish orqali hisoblash usullari amaliy misollar bilan tushuntirib berilgan.


21.08.2026 Volume Issue View more Download
YOSHLARNI KITOB O‘QISHGA QIZIQTIRISHNING PSIXOLOGIK OMILLARI

Mazkur maqolada yoshlarni kitob o‘qishga qiziqtirish jarayonining psixologik mexanizmlari, xususan, ichki va tashqi motivatsiya, bilishga bo‘lgan ehtiyoj, individual qiziqish, emotsional munosabat, o‘zini anglash, mustaqil tanlov va mutolaa odatini shakllantirish omillari tahlil qilinadi. Yoshlarning kitob o‘qishga bo‘lgan munosabati faqat ta’limiy yoki ma’naviy ehtiyoj bilan emas, balki ularning yosh xususiyatlari, individual-psixologik jihatlari, hayotiy maqsadlari, qadriyatlari va ijtimoiy muhitiga ham bevosita bog‘liqligi asoslab beriladi. Maqolada yoshlarni kitob o‘qishga jalb etishda majburlash, tanbeh berish va faqat tashqi rag‘batlantirishga tayanishdan ko‘ra, ichki motivatsiyani shakllantirish samaraliroq psixologik yo‘nalish ekanligi asoslanadi. Yoshlarga “kitob o‘qi” deb buyruq berish o‘rniga, “kitob o‘qish orqali o‘zing uchun qanday foyda olishing mumkin?” degan psixologik yondashuvni shakllantirish zarurligi ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, maqolada yoshlarning kitob tanlash jarayonida individual qiziqishlarini hisobga olish, kitob mazmunini ularning real hayotiy muammolari bilan bog‘lash, mutolaa jarayonida ijobiy emotsional tajriba yaratish, kichik va muntazam o‘qish odatini shakllantirish, o‘qilgan asar yuzasidan fikr almashish hamda tengdoshlar ta’siridan samarali foydalanishning psixologik ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqotning asosiy g‘oyasi shundan iboratki, yoshlarni kitobxonlikka jalb etishning eng samarali yo‘li kitob o‘qishni tashqi majburiyatdan ichki ehtiyoj va shaxsiy rivojlanish vositasiga aylantirishdir. Shu asosda ota-ona, pedagog, psixolog, kutubxonachi va yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar uchun amaliy psixologik tavsiyalar ishlab chiqiladi.


21.08.2026 Volume Issue View more Download
AGENTIK SUN’IY INTELLEKT SHAROITIDA INSONNING IJTIMOIY MAS’ULIYATI TRANSFORMATSIYASI: IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLIL

Mazkur maqolada agentik sun’iy intellekt tizimlarining rivojlanishi sharoitida insonning ijtimoiy mas’uliyati mazmuni va shakllarida yuz berayotgan transformatsion jarayonlar ijtimoiy-falsafiy jihatdan tahlil qilinadi. Sun’iy intellektning oddiy axborot vositasidan nisbatan avtonom qaror qabul qilish, maqsadga yo‘naltirilgan harakatlarni amalga oshirish va inson faoliyatining ayrim funksiyalarini bajarish imkoniyatiga ega agentik tizimga aylanishi mas’uliyat, erkinlik, nazorat, axloqiy tanlov va javobgarlik tushunchalarini qayta ko‘rib chiqishni talab etayotgani asoslanadi. Shuningdek, inson–sun’iy intellekt munosabatlarida mas’uliyatning subyektlari, chegaralari va taqsimlanishi bilan bog‘liq muammolar yoritilib, texnologik taraqqiyot sharoitida insonning axloqiy va ijtimoiy mas’uliyatini mustahkamlash zarurati ko‘rsatib beriladi.


21.08.2026 Volume Issue View more Download
GENERATIV SUN’IY INTELLEKT BILAN BOG‘LIQ INTELLEKTUAL MULK NIZOLARINI HAL ETISHNING ZAMONAVIY HUQUQIY MUAMMOLARI

Maqolada generativ sun’iy intellekt bilan bog‘liq intellektual mulk nizolarining turlari, ularni huquqiy kvalifikatsiya qilish mezonlari va O‘zbekiston sharoitida qo‘llanishi mumkin bo‘lgan hal etish mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda formal-yuridik, tizimli, funksional va qiyosiy-huquqiy metodlardan foydalanildi. O‘zbekistonning 2026-yil 17-avgust holatidagi qonunchiligi, Yevropa Ittifoqining AI Act va TDM qoidalari, AQSh Copyright Office materiallari, ayrim sud ishlari, WIPO hujjatlari va zamonaviy ilmiy adabiyotlar o‘rganildi. Tahlil natijasida nizolar besh guruhga ajratildi, besh elementli huquqiy kvalifikatsiya testi va bosqichma-bosqich hal etish modeli taklif qilindi. O‘zbekistonda trening ma’lumotlari, sintetik ijro, raqamli nusxa va platformalarda shikoyatlarni ko‘rib chiqish tartibiga doir maxsus qoidalarni aniqlashtirish zarurligi asoslantirildi.


21.08.2026 Volume Issue View more Download
XALQARO SPORT NIZOLARINI HAL ETISHDA SPORT ARBITRAJ SUDINING (CAS) AMALIYOTI: ZAMONAVIY MUAMMOLAR VA ULARNING HUQUQIY YECHIMLARI

Mazkur maqolada xalqaro sport nizolarini hal etishda Sport arbitraj sudining (Court of Arbitration for Sport — CAS) huquqiy maqomi, yurisdiksiyasi va zamonaviy arbitraj amaliyoti tahlil qilingan. Tadqiqotda CAS tomonidan nizolarni ko‘rib chiqishning oddiy arbitraj va apellyatsiya arbitraji shakllari, shuningdek, antidoping nizolarini hal etish mexanizmlarining o‘ziga xos xususiyatlari o‘rganilgan. CAS amaliyotida protsessual adolat, sportchilarning eshitilish huquqi, arbitrajchilarning mustaqilligi va xolisligi, nizolarni tezkor ko‘rib chiqish hamda arbitraj qarorlarining yakuniyligi bilan bog‘liq masalalarga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, CAS qarorlarining xalqaro sport huquqining rivojlanishi va Lex Sportiva shakllanishiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida sport arbitrajida tezkorlik va protsessual adolat o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash, sportchilarning protsessual huquqlarini kuchaytirish, arbitrajchilarning mustaqilligini ta’minlash hamda arbitraj qarorlarining samarali ijrosini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Maqolada CAS amaliyotining O‘zbekiston sport huquqi uchun ahamiyati ham asoslab berilgan.


21.08.2026 Volume Issue View more Download
Telegram ZENODO OpenAire Copernicus Cyberleninka Google Scholar Impact Factor