Данная статья посвящена творчеству известного профессионального композитора Гаипа Демесинова, внесшего весомый вклад в развитие музыкальной культуры Каракалпакстана. В творчестве композитора большое место занимают его произведения в жанре фортепиано, в ходе статьи рассмотрены произведения, в основном на примере "Прелюдий."

Bul maqala qaraqalpaq muzıka mádeniyatınıń rawajlanıwına salmaqlı úles qosqan tanıqlı professional kompozitor Ǵayıp Demesinovtıń dóretiwshiligine arnalǵan. Kompozitordıń dóretiwshiliginde onıń vokal janrındaǵı shıǵarmaları úlken orınǵa iye bolıp, maqala dawamında tiykarınan kompozitordıń Watan temasına arnalǵan “Ózbekstan Watanım menıń”, “Tuwılǵan jerge”, “Qońırattıń qızları bar” qosıqları mısalında shıǵarmalar talqılanıwı kórip shıǵıldı.

Bul maqala Qaraqalpaqstan Respubliкasında keń tarqalǵan dástúriy tarlı saz ásbabı - duwtardı soǵıwshı ustаlardıń professional iskerligi haqqında izertlewge arnalǵan. Ásbaptı jasawdıń texnologiyalıq procesi ózgeshelikleri, qollanılatuǵın materiallar, bezew elementleri hám jergilikli mádeniy dástúrlerge baylanıslı akustikalıq ózgeshelikleri qarastırıladı. dástúriy ustаshılıqtı qollap-quwatlawdıń áhmiyetliligi atap ótilgen.

Maqalada N. A. Rimskiy-Korsakovtıń "Sadko" operası rus muzıka mádeniyatındaǵı xalıq qosıqları hám fantastikanıń birlesiwiniń úlgisi sıpatında qaraladı. Shıǵarmanıń syujetlik motivleri, janrlıq ózgeshelikleri hám obrazlar dúzimi talıqlaw etiledi. Xalıqlıq-epikalıq dástúrdiń sıyqırlı ertekler elementleri menen baylanısına, sonday-aq operadaǵı fantastikalıq qubılıslardı súwretlewdiń muzıkalıq usıllarına ayırıqsha dıqqat awdarıladı. Avtor "Sadko" operasınıń milliy muzıkalı dramanıń rawajlanıwında hám folklor obrazların kórkemlep ózlestiriwde áhmiyetli basqısh bolǵanın atap ótedi.

Mazkur maqolada uyg‘ur va o‘zbek xalq maqom san’ati o‘rtasidagi mushtarakliklar tarixiy, madaniy va musiqiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ikki xalqning maqom merosida mavjud bo‘lgan ohangdorlik, uslub, ijro shakllari va cholg‘u asboblaridagi o‘xshashliklar ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, maqomlarning rivojlanishiga ta’sir etgan umumiy tarixiy-madaniy omillar, ularning ijtimoiy hayotdagi o‘rni va avloddan avlodga o‘tish mexanizmlari ham ko‘rib chiqiladi. Maqola Sharq musiqiy an’analarining integratsiyalashuvi va madaniy almashinuvi nuqtai nazaridan ham dolzarb ahamiyatga ega.