В статье исследуется влияние ключевой ставки Центрального банка Республики Узбекистан на стоимость заемного капитала и объем корпоративного кредитования. Цель исследования заключается в количественной оценке направления, величины и временной структуры передачи изменений ключевой ставки в ставки по корпоративным кредитам и объем корпоративного кредитования. Эмпирический анализ основан на 87 ежемесячных наблюдениях за период с января 2019 года по март 2026 года. В исследовании применяются описательный и корреляционный анализ, расширенный тест Дики–Фуллера, тест Йохансена на коинтеграцию, векторная модель коррекции ошибок (VECM), тест причинности по Грейнджеру, функции импульсного отклика (IRF), декомпозиция дисперсии ошибки прогноза (FEVD) и дополнительные OLS-регрессии. Тест Йохансена выявил одну коинтеграционную связь между ключевой ставкой, ставкой по корпоративным кредитам и объемом корпоративного кредитования. Результаты VECM показывают, что увеличение ключевой ставки на 1 процентный пункт в предыдущем периоде связано с повышением ставки по корпоративным кредитам примерно на 0,50 процентного пункта в текущем периоде. Непосредственный краткосрочный эффект изменения ключевой ставки на объем корпоративного кредитования статистически незначим. Вместе с тем дополнительная OLS-регрессия выявляет отрицательную статистически значимую связь между ключевой ставкой и объемом корпоративного кредитования. Тест Грейнджера выявляет статистически значимую лаговую прогнозную связь. FEVD показывает увеличение вклада инноваций ключевой ставки в прогнозную дисперсию объема корпоративного кредитования с 1,32% на горизонте одного месяца до 41,48% через 12 месяцев и 71,71% через 24 месяца. Полученные результаты свидетельствуют о функционировании процентного канала денежно-кредитной трансмиссии в Узбекистане, характеризующегося неполной передачей изменений ключевой ставки в стоимость корпоративного кредита и постепенной реакцией объема кредитования.
Maqolada 2022–2024 yillarda Respublika perinatal markazida tug‘ruq qilgan yosh onalarda homiladorlik va tug‘ruq jarayonining xususiyatlari o‘rganish natijalari keltirilgan. O‘smir yoshdagi ayollar guruhida homiladorlik asoratlari statistik jihatdan ancha tez-tez uchrashi aniqlangan. Anemiya, platsenta bilan bog‘liq buzilishlar kabi patologiyalarda statistik ahamiyatli farq kuzatilgan. O‘smirlikdagi homiladorlik xavfli asorat — preeklampsiya rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Yosh homiladorlarda vaqtidan oldin tug`ruq xavfi yuqori bo‘lgan guruhga kiradi. O‘smirlar guruhida kesarcha kesish yo‘li bilan tug‘ruq qilish holatlari tahlili keltirilgan. Olingan ma’lumotlar yosh onalarda homiladorlik va tug‘ruq asoratlarini oldini olish choralari ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish uchun asos bo‘ladi.
Ushbu maqolada O‘zbekistonda bank sektorining raqamli transformatsiyasi, uning moliyaviy inklyuziyani kengaytirish va iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishdagi o‘rni kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda Jahon bankining Global Findex ma’lumotlar bazasi, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining statistik ma’lumotlari hamda mamlakatda fintech va raqamli bank xizmatlarining rivojlanishiga oid so‘nggi ma’lumotlardan foydalanilgan. Raqamli texnologiyalarning bank faoliyatiga jadal integratsiyalashuvi natijasida bank hisobvaraqlariga egalik qilish, raqamli to‘lovlardan foydalanish, masofaviy bank xizmatlari, mobil banking va fintech asosidagi moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlari sezilarli darajada kengayib bormoqda. Xususan, O‘zbekistonda fintech ekotizimining rivojlanishi, raqamli bank xizmatlari foydalanuvchilari sonining ortishi va Milliy tezkor to‘lov tizimining kengayishi moliyaviy xizmatlarning aholiga yanada tezkor, qulay va nisbatan arzon shaklda yetkazib berilishiga xizmat qilmoqda. Tadqiqot natijalari raqamli transformatsiya moliyaviy inklyuziyani rivojlantirishning muhim omili ekanligini ko‘rsatadi. Raqamli bank xizmatlari tranzaksiya xarajatlarini kamaytirish, aholining chekka hududlarda moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, mikro va kichik biznes subyektlarining moliyaviy resurslarga kirishini yaxshilash hamda iqtisodiy faoliyatning shaffofligini oshirish orqali iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu bilan birga, raqamli infratuzilmaning hududlar bo‘yicha notekis rivojlanishi, aholining raqamli va moliyaviy savodxonligi darajasidagi tafovutlar, kiberxavfsizlik, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish hamda ayrim me’yoriy-huquqiy cheklovlar moliyaviy inklyuziyaning to‘liq ta’minlanishiga to‘sqinlik qilayotgan asosiy omillar sifatida aniqlangan. Maqolada O‘zbekiston bank sektorining raqamli transformatsiyasini yanada jadallashtirish, fintech va tijorat banklari hamkorligini rivojlantirish, raqamli infratuzilmani takomillashtirish hamda aholining raqamli moliyaviy savodxonligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Mazkur maqolada AQSH, Rossiya, Finlyandiya, Angliya va Xitoyda inklyuziv ta’limni tashkil etishning nazariy, huquqiy va pedagogik mexanizmlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi turli ijtimoiy-madaniy va ta’limiy sharoitlarda shakllangan inklyuziv ta’lim modellarining umumiy va o‘ziga xos jihatlarini aniqlash, ularning samarali mexanizmlarini tizimlashtirish hamda O‘zbekiston umumiy o‘rta ta’lim tizimida qo‘llash imkoniyatlarini asoslashdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy pedagogik tahlil, hujjatlarni kontent-tahlil qilish, ilmiy manbalarni tizimli ko‘rib chiqish va ta’lim modellarini mezonlar asosida taqqoslash usullaridan foydalanildi. Tahlil AQSHdagi Individualized Education Program (IEP) va Least Restrictive Environment (LRE), Angliyadagi SEND va Education, Health and Care Plan (EHC plan), Finlyandiyadagi erta pedagogik qo‘llab-quvvatlash, Rossiyadagi moslashtirilgan ta’lim dasturlari va psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya mexanizmlari, shuningdek, Xitoydagi Learning in Regular Classrooms (LRC) modeli asosida amalga oshirildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, samarali inklyuziya faqat alohida ehtiyojli bolani umumiy sinfga joylashtirish bilan cheklanmaydi; uning natijadorligi individual rejalashtirish, erta yordam, pedagoglarning kasbiy tayyorgarligi, multidissiplinar hamkorlik, oilaning qaror qabul qilishdagi ishtiroki va maktab ichidagi qo‘llab-quvvatlash xizmatlarining integratsiyasiga bog‘liq. Qiyosiy tahlil asosida O‘zbekiston sharoitida individual ta’lim rejalari, maktab darajasidagi multidissiplinar qo‘llab-quvvatlash guruhlari va ehtiyojga asoslangan pedagogik yordamni kuchaytirish taklif etiladi.
В статье рассматриваются международные подходы к оценке материнской смертности в период пандемии COVID-19. Анализируются основные медицинские, эпидемиологические и организационные факторы, влияющие на здоровье беременных женщин и исходы беременности. Особое внимание уделено влиянию COVID-19, доступности акушерской помощи, своевременности диагностики и профилактике осложнений. Рассматривается значение международных критериев для объективной оценки причин материнской смертности и совершенствования медицинской помощи женщинам в условиях эпидемиологических кризисов.