Ushbu maqolada 1941-1945 yillarda Samarqand davlat universiteti (o‘sha davrdagi O‘zbekiston davlat universiteti) hayoti, front ortidagi faoliyati, evakuatsiya qilingan ilmiy muassasalar bilan hamkorligi va urush davri qiyinchiliklariga qaramay saqlab qolingan ilmiy salohiyati tahlil qilinadi.
Mazkur maqolada og‘iz bo‘shlig‘i o‘smalarini, ayniqsa klinik amaliyotda eng katta xavf tug‘diradigan malign neoplaziyalarni, erta aniqlashning nazariy va amaliy asoslari, ularni birlamchi ko‘rik bosqichida tanib olish mezonlari, morfologik tasdiqlash tamoyillari hamda zamonaviy jarrohlik davolash usullari izchil tahlil qilinadi, chunki og‘iz bo‘shlig‘i saratonida prognoz ko‘p jihatdan tashxisning qaysi bosqichda qo‘yilganiga, o‘smaning chuqurligi va tarqalish darajasiga, bo‘yin limfa tugunlari holatiga hamda davolashning multidisiplinar yondashuv asosida olib borilishiga bog‘liq bo‘ladi; maqolada klinik ko‘rik, palpatsiya, shubhali shilliq qavat o‘zgarishlarini dinamik baholash, yordamchi skrining usullaridan oqilona foydalanish, biopsiya va gistologik tekshiruvning hal qiluvchi o‘rni, shuningdek erta bosqichlarda organ saqlovchi rezektsiyalar, rivojlangan holatlarda esa kombinatsiyalashgan kengaytirilgan operatsiyalar, bo‘yin limfa disseksiyasi va rekonstruktiv jarrohlikning o‘rni yoritiladi.
Dorivor tirnoqgul, ya’ni Calendula officinalis L., Asteraceae oilasiga mansub bo‘lgan, farmakognoziya, fitokimyo va klinik fitoterapiya nuqtai nazaridan eng ko‘p o‘rganilgan dorivor o‘simliklardan biri bo‘lib, uning gul xom ashyosi tarkibida triterpen saponinlar va triterpen spirtlari, ayniqsa faradiol mono- va diesterlari, flavonoidlar, karotinoidlar, efir moyi, polisaxaridlar, kumarinlar, fenol kislotalar, sterollar va boshqa biologik faol birikmalar to‘planishi aniqlanganligi sababli ushbu o‘simlikning yallig‘lanishga qarshi, yara bitkazuvchi, antioksidant, epitelizatsiyani tezlashtiruvchi, qisman antimikrob va shilliq qavatni himoyalovchi ta’sirlari ko‘p yo‘nalishli biologik asosga ega ekanligi ko‘rsatilgan. Xalq tabobatida tirnoqgulning qo‘llanish doirasi bundan kengroq bo‘lib, u damlama, tindirma, chayish eritmasi, kompress, surtma va yog‘li ekstrakt ko‘rinishida teri shikastlanishlari, stomatit, gingivit, kuyish, yengil dermatologik holatlar, ba’zan esa me’da-ichak bezovtaliklari va ayollar salomatligiga oid holatlarda ham ishlatilgan, biroq ichki qabul bilan bog‘liq ko‘plab an’anaviy yo‘nalishlar uchun klinik isbot darajasi topikal qo‘llanishga qaraganda nisbatan sustroq ekanligi qayd etiladi. [3], [5], [11].
Цель исследования – проанализировать психоэмоциональное состояние пациентов перед операцией удаления зуба и определить факторы, связанные с интенсивностью страха и его физиологическими проявлениями. В исследование включены 100 пациентов (42 мужчины и 58 женщин) в возрасте 21–55 лет, направленных на плановое хирургическое удаление зубов. Оценка эмоционального статуса проводилась с применением шкалы реактивной тревожности Спилбергера – Ханина и шкалы стоматологической тревожности Корха (Dental Anxiety Scale, DAS), а также с использованием дополнительных вопросов о предшествующем опыте лечения и субъективной оценке состояния полости рта. Одновременно регистрировались показатели артериального давления, частоты сердечных сокращений и сатурации кислорода; у пациентов с наиболее выраженной тревогой дополнительно определяли уровень катехоламинов в слюне. Установлено, что страх перед удалением зуба испытывает большинство пациентов, преимущественно в умеренной степени, однако у части обследованных он достигает уровня клинически выраженной стоматофобии. Более высокий уровень тревоги чаще отмечался у женщин и пациентов моложе 30 лет. Негативный опыт предыдущего лечения и неудовлетворённость состоянием зубов достоверно повышали показатели DAS. Эмоциональный стресс сопровождался увеличением артериального давления, учащением пульса и ростом концентрации стресс-гормонов в слюне; при отсутствии специальной коррекции данные изменения сохранялись во время и после вмешательства. Полученные результаты обосновывают необходимость обязательного скрининга психоэмоционального состояния пациентов перед хирургическими стоматологическими процедурами, выделения группы высокого риска по дентофобии и применения комплексных психологических и, при необходимости, медикаментозных методов коррекции. Внедрение таких мероприятий в стандарт подготовки к удалению зуба способствует повышению безопасности и качества стоматологической помощи, а также улучшает субъективное восприятие лечения пациентами.
Ushbu maqolada onomastikaning o‘ziga xos yo‘nalishi — "alamul-jins" (jins ismlari) tushunchasi Alisher Navoiyning "Tarixi anbiyo va hukamo" hamda "Munshaot" asarlari misolida tadqiq etiladi. Maqolada xususiy ismlarning umumlashtiruvchi nomlarga ko‘chishi, jamoaviy onomastik birliklarning shakllanishi va ularning badiiy matndagi funksiyalari tahlil qilingan.