DORIVOR TIRNOQGULNING KIMYOVIY TARKIBI, FARMAKOLOGIK XUSUSIYATLARI VA XALQ TABOBATIDAGI O‘RNI

Dorivor tirnoqgul, ya’ni Calendula officinalis L., Asteraceae oilasiga mansub bo‘lgan, farmakognoziya, fitokimyo va klinik fitoterapiya nuqtai nazaridan eng ko‘p o‘rganilgan dorivor o‘simliklardan biri bo‘lib, uning gul xom ashyosi tarkibida triterpen saponinlar va triterpen spirtlari, ayniqsa faradiol mono- va diesterlari, flavonoidlar, karotinoidlar, efir moyi, polisaxaridlar, kumarinlar, fenol kislotalar, sterollar va boshqa biologik faol birikmalar to‘planishi aniqlanganligi sababli ushbu o‘simlikning yallig‘lanishga qarshi, yara bitkazuvchi, antioksidant, epitelizatsiyani tezlashtiruvchi, qisman antimikrob va shilliq qavatni himoyalovchi ta’sirlari ko‘p yo‘nalishli biologik asosga ega ekanligi ko‘rsatilgan. Xalq tabobatida tirnoqgulning qo‘llanish doirasi bundan kengroq bo‘lib, u damlama, tindirma, chayish eritmasi, kompress, surtma va yog‘li ekstrakt ko‘rinishida teri shikastlanishlari, stomatit, gingivit, kuyish, yengil dermatologik holatlar, ba’zan esa me’da-ichak bezovtaliklari va ayollar salomatligiga oid holatlarda ham ishlatilgan, biroq ichki qabul bilan bog‘liq ko‘plab an’anaviy yo‘nalishlar uchun klinik isbot darajasi topikal qo‘llanishga qaraganda nisbatan sustroq ekanligi qayd etiladi. [3], [5], [11].


26.03.2026 Volume Issue View more Download
SHUKUR XOLMIRZAYEV IJODINING BUGUNGI KUNDAGI AHAMIYATI

Ushbu maqolada Shukur Xolmirzayev ijodining bugungi kundagi ahamiyati, uning asarlarida inson ruhiyati, milliy qadriyatlar va hayot haqiqatining badiiy aks etishi tahlil qilinadi. Yozuvchining asarlari zamonaviy o‘quvchi uchun ma’naviy ozuqa bo‘lib xizmat qilishi yoritiladi.


26.03.2026 Volume Issue View more Download
ORGANIK SINTEZNING ASOSI BO‘LGAN UGLEROD MAVZUSINI O'QITISH METODIKASI

Organik sintez organik kimyoning asoslaridan bo‘lib, oddiy yoki murakkab moddalardan yangi organik birikmalarni sun’iy yo‘l bilan hosil qilish jarayoni hisoblanadi. Bu jarayonlarni chuqurroq o’rganish va tahlil qilish uchun uglerod mavzusini o’rganish juda muhim. Ushbu mavzu o‘quvchilarning ilmiy dunyoqarashini kengaytirish, tabiatdagi jarayonlarni mantiqiy tushuntirish va kimyo faniga bo‘lgan qiziqishni oshirishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada uglerod mavzusini o’qitishda “O‘ylang, Juftlaning, Ayting”, “Kaft” metodlaridan hamda “Uzum pishdi bog‘ga kir” o‘yinidan foydalanib darsni tashkil qilish metodikasi va uning natijalari haqida ma’lumot berilgan.


26.03.2026 Volume Issue View more Download
FUQAROLAR VA FUQAROLIK JAMIYATI INSTITUTLARI. O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA DAVLAT BYUJETI SHAKLLANTIRILISHI HAMDA IJRO ETILISHI USTIDAN JAMOATCHILIK NAZORATINI AMALGA OSHIRISH.

Mazkur maqolada fuqarolar va fuqarolik jamiyati institutlarining nazariy-huquqiy asoslari, ularning demokratik jamiyatdagi o‘rni hamda O‘zbekiston Respublikasida davlat byudjetini shakllantirish va ijro etish jarayonlari ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish mexanizmlari chuqur tahlil etiladi. Shuningdek, mamlakatimizda ushbu yo‘nalishda qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar, Prezident farmonlari va siyosiy islohotlar asosida ilmiy xulosalar chiqariladi.


26.03.2026 Volume Issue View more Download
ПСИХОЭМОЦИОНАЛЬНЫЕ РЕАКЦИИ ПАЦИЕНТОВ ПЕРЕД СТОМАТОЛОГИЧЕСКИМИ ХИРУРГИЧЕСКИМИ ВМЕШАТЕЛЬСТВАМИ

Цель исследования – проанализировать психоэмоциональное состояние пациентов перед операцией удаления зуба и определить факторы, связанные с интенсивностью страха и его физиологическими проявлениями. В исследование включены 100 пациентов (42 мужчины и 58 женщин) в возрасте 21–55 лет, направленных на плановое хирургическое удаление зубов. Оценка эмоционального статуса проводилась с применением шкалы реактивной тревожности Спилбергера – Ханина и шкалы стоматологической тревожности Корха (Dental Anxiety Scale, DAS), а также с использованием дополнительных вопросов о предшествующем опыте лечения и субъективной оценке состояния полости рта. Одновременно регистрировались показатели артериального давления, частоты сердечных сокращений и сатурации кислорода; у пациентов с наиболее выраженной тревогой дополнительно определяли уровень катехоламинов в слюне. Установлено, что страх перед удалением зуба испытывает большинство пациентов, преимущественно в умеренной степени, однако у части обследованных он достигает уровня клинически выраженной стоматофобии. Более высокий уровень тревоги чаще отмечался у женщин и пациентов моложе 30 лет. Негативный опыт предыдущего лечения и неудовлетворённость состоянием зубов достоверно повышали показатели DAS. Эмоциональный стресс сопровождался увеличением артериального давления, учащением пульса и ростом концентрации стресс-гормонов в слюне; при отсутствии специальной коррекции данные изменения сохранялись во время и после вмешательства. Полученные результаты обосновывают необходимость обязательного скрининга психоэмоционального состояния пациентов перед хирургическими стоматологическими процедурами, выделения группы высокого риска по дентофобии и применения комплексных психологических и, при необходимости, медикаментозных методов коррекции. Внедрение таких мероприятий в стандарт подготовки к удалению зуба способствует повышению безопасности и качества стоматологической помощи, а также улучшает субъективное восприятие лечения пациентами.


26.03.2026 Volume Issue View more Download
Telegram ZENODO OpenAire Copernicus Cyberleninka Google Scholar Impact Factor