Bul maqalada Qaraqalpaqstan ulıwma bilim beriw mekteplerinde oqıwshılardıń óz betinshe jumısların integraciyalıq qatnas arqalı shólkemlestiriw hám jetilistiriw máseleleri ilimiy-teoriyalıq hám ámeliy jaqtan sáwlelendirilgen. Izertlew predmeti sıpatında oqıwshılardıń óz betinshe bilim alıw iskerligin nátiyjeli shólkemlestiriw procesine tásir etetuǵın pánler aralıq integraciya mexanizmleri úyrenildi. Izertlew obyekti - Qaraqalpaqstan Respublikası ulıwma bilim beriw mekteplerindegi (7-9-klasslar) sabaq hám sabaqtan tısqarı bilimlendiriw procesi. Maqalada integraciyalıq qatnastıń teoriyalıq tiykarları, aldınǵı shet el hám milliy tájiriybeler, metodika hám pedagogikalıq texnologiyalar tallanıp, jergilikli (regionallıq) ózgesheliklerdi esapqa alǵan jaǵdayda model usınıs etildi.

Ushbu tadqiqot oliy taʼlim muassasalarida (OTM) taʼlim loyihalarini boshqarish samaradorligini oshirish strategiyalarini oʻrganadi, bunda shu bilan birga ilgʻor xalqaro tajribaga asoslanadi. Tadqiqot resurs cheklovlari, noto'g'ri texnologik integratsiya, manfaatdor tomonlarning noto'g'ri taqsimlanishi kabi asosiy muammolar ko’rib chiqadi va bu esa loyihaning kechikishiga, byudjetning ortishiga va ixtiyoriy bo’lmagan natijalarga olib keladigan parchalangan boshqaruv yondashuvlari kabi asosiy muammolarni hal qiladi. 91 nafar ishtirokchi oʻrtasida soʻrov oʻtkazish, adabiyotlarni koʻrib chiqish va loyihalarni boshqarish tizimlarini qiyosiy tahlil qilish (masalan, PMBOK, Agile, PRINCE2) oʻz ichiga olgan aralash usullar yondashuvi orqali tadqiqot global va mahalliy miqyosda oliy taʼlim muassasalaridagi joriy amaliyotlarni baholaydi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, tuzilgan metodologiyalar, raqamli vositalar (masalan, O‘zbekistondagi HEMIS) va manfaatdor tomonlar hamkorligi resurslar taqsimotini optimallashtirish, samarasizliklarni kamaytirish va tashabbuslarni 2030 yilgacha bo‘lgan ta’lim strategiyasi kabi milliy islohotlar bilan uyg‘unlashtirish orqali loyiha muvaffaqiyatini oshirishi mumkin. Maqolada takroriy rejalashtirish va ma'lumotlarga asoslangan qarorlar qabul qilish kabi amaliy strategiyalar bilan bir qatorda loyihalarni boshqarish ko'nikmalarini majburiy o'qitish va samaradorlik ko'rsatkichlarini (KPI) qabul qilish kabi siyosat tavsiyalari taklif etiladi. Cheklovlar jug'rofiy yo'nalish va ma'lumotlarning mavjudligi, uzoq muddatli ta'sirlar va rivojlanayotgan texnologiyalar bo'yicha kelajakdagi tadqiqotlar uchun takliflarni o'z ichiga oladi. Oxir oqibat, tadqiqot yaxshi akademik natijalar va global raqobatbardoshlik uchun OTM boshqaruvini rivojlantirishga hissa qo'shadi.

Ushbu maqolada tijorat banklarini soliqqa tortishning o‘ziga xos xususiyatlari hamda ichki audit tizimini takomillashtirish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Banklarning soliq majburiyatlari odatiy xo‘jalik subyektlaridan farq qilishi, ularning daromad bazasi foizli daromadlar, komission to‘lovlar va moliyaviy operatsiyalardan shakllanishi yoritib berilgan. Shu bilan birga, foyda solig‘i, qo‘shilgan qiymat solig‘i, mol-mulk va yer solig‘i kabi asosiy soliqlar bank faoliyatidagi o‘rni bilan izohlangan. Xalqaro tajribada banklarga nisbatan qo‘llaniladigan maxsus soliqlar ham o‘rganilib, ularni milliy amaliyot bilan qiyosiy tahlil qilingan. Ichki auditning soliq intizomini ta’minlashdagi ahamiyati, mavjud muammolar – soliq qonunchiligining tez-tez o‘zgarishi, raqamli texnologiyalardan foydalanishdagi kamchiliklar va auditorlar malakasining yetarli emasligi ko‘rsatib o‘tilgan. Ichki auditni takomillashtirish yo‘nalishlari sifatida raqamli texnologiyalarni joriy etish, xalqaro standartlarga moslashtirish, auditorlar malakasini oshirish hamda shaffoflikni ta’minlash bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar berilgan. Maqola natijalari tijorat banklari faoliyatida soliqqa oid jarayonlarning samaradorligini oshirish, ichki audit tizimini kuchaytirish va moliyaviy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qiladi.

Hamshiralik ishida zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, xususan mobil ilovalar va telemeditsina, sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligini oshirish va bemorlarning parvarishini yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqola hamshiralik amaliyotida mobil ilovalar va telemeditsina texnologiyalarining qo‘llanilishi, ularning afzalliklari va klinik jarayonlarga ta’sirini adabiyotlar sharhi asosida tahlil qiladi. Mobil ilovalar hamshiralar uchun bemor ma’lumotlarini tezda qayd etish, monitoring qilish va aloqa o‘rnatish imkoniyatini beradi, telemeditsina esa masofaviy maslahatlar va monitoring orqali bemorlarning sog‘liq holatini yaxshilaydi. Maqola shu texnologiyalarning integratsiyasi, ularning bemor xavfsizligi va ish samaradorligiga ta’sirini ko‘rib chiqadi, shuningdek, kelajakdagi rivojlanish yo‘nalishlarini muhokama qiladi. Ushbu yondashuv hamshiralik kasbini raqamlashtirish va sog‘liqni saqlash xizmatlarini kengaytirish uchun asosiy omil sifatida ta’kidlanadi, chunki u bemorlarning qoniqishini oshirish va tibbiy xarajatlarni kamaytirishga yordam beradi.

Мазкур мақолада рус шарқшунос олимларининг асарлари Сурхон воҳаси тарихини ўрганишда муҳим манба сифатида таҳлил қилинади. ХIХ–ХХ аср бошларида Марказий Осиё, жумладан Сурхон воҳасида олиб борилган тадқиқотлар воҳанинг қадимий маданияти, археологияси, этнографияси ва тарихий жараёнларини ёритишда алоҳида ўрин тутади. Рус шарқшуносларининг илмий изланишлари Сурхон воҳасининг қадимий шаҳарларида топилган моддий маданият ёдгорликларини илмий муомалага киритишга хизмат қилган. Уларнинг асарлари бугунги кунда ҳам воҳанинг ижтимоий-сиёсий ҳаёти, халқ хўжалиги, аҳолининг турмуш тарзи ва тарихий тараққиёти ҳақида қимматли маълумот беради. Шунингдек, рус шарқшуносларининг илмий мероси Сурхон воҳаси тарихини ўрганишда ҳозирги замон тадқиқотчилари учун муҳим манбашунослик асоси ҳисобланади.