XIX asrning 2-yarmidagi Buxoroning siyosiy-ijtimoiy hayoti amir Nasrulloxon(1826-1860) hamda amir Muzaffarxonlar(1860-1885)ning nomlari bilan ko’zga tashlanadi. Fikr yuritilayotgan davr tarixini, xalqning turmush tarzi, ijtimoy hayotini o’rganishda esa ular bilan hamnafas bo’lgan zamondosh olimlarning bizgacha yetib kelgan asarlari muhim rol o’ynaydi. XIX asr oxiridagi Buxoro amirligidagi axloqiy qadriyatlar haqida ma'lumot beruvchi asarlar orasida bir necha muhim manbalar mavjud. Ushbu davrda yozilgan asarlar, ayniqsa, Buxoro amirligining axloqiy qadriyatlari, diniy qarashlar va madaniy an'analari haqida muhim ma'lumotlarni taqdim etgan. Ushbu maqolada ijtimoiy sohaning asosiy metodlaridan chuqur tahlil qilish hamda tarixiylik usuli asosida aniqlangan ma’lumotlardan foydalanilgan holda Vozehning asarlari misolida amirlikdagi ijtimoy hayot qisman bo’lsada yoritib beriladi. Aynan fikr yuritilayotgan davr tojik adabiyotida ko’zga koʻringan namoyandalardan biri Rahmatulloh Vozehdir. Vozeh qalamiga mansub bir necha mashhur asarlardan xususan, “Aqoid un nisa” risolasidan foydalanib Buxoro xalqining ijtimoiy tarixi bayon etiladi. Olimning boshqa zamondosh shoirlardan farqini ham aynan Buxoro amirligidagi ijtimoiy hayotni ochiqchasiga, hech qanday oshirib yozishlarsiz, xolis va haqqoniy bayon etganligida, kamchiliklarni yashirmaganligida ko’rish mumkin.

Ушбу мақолада Туркистон ўлкаси тарихини тадқиқ этишда Россия империяси томонидан ўлка бошқаруви учун қабул қилинган меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар ва қонунларнинг аҳамияти очиб берилади.

Ushbu maqolada arab tilshunosligining rivoji uchun katta hissa qo‘shgan yurtdoshimiz Mahmud Zamaxshariy, uning hayoti va ijodi asarlari asosan “Al- Mufassal” kitobi xususida yoritiladi. Asar qayerda yozilganligi qanday tartibda berilganligi ya’ni ketma-ketligi haqida fikr yuritiladi. Shuning حرف جر lar haqida ham qisqacha aytib o‘tilgan.

O‘ziga xos badiiy-estetik strukturaga ega yirik epik janr – roman strukturasida insonning shaxsiy hayotiga bog‘liq muammolargina emas, jamiyat hayoti, davlat boshqaruvi, siyosiy-mafkuraviy muammolar ham tasvirlanadi. Bular badiiy ijod namunasi matnidagi diskurs vositasida kitobxonga yetkaziladi. Ushbu maqolada Abdulla Qahhorning “Sarob” romani matnidagi qahramonlararo muloqot va ularning ichki monologi orqali ifodalangan diskurs tahlil qilindi.

Mazkur maqolada islom dinida tabiat va atrof-muhitga bo‘lgan munosabatning Qur’oni karim asosidagi tahlili yoritiladi. Qur’oni karim oyatlari asosida insonning tabiat oldidagi mas’uliyati, ekologik muvozanatni saqlash borasidagi ilohiy ko‘rsatmalar, isrofgarchilik va ifloslantirishdan tiyilish kabi tamoyillar ilmiy asosda yoritiladi.