O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA PEDAGOG XODIMLARGA KASBIY FAOLIYATI DAVOMIDA YETKAZILGAN ZARARNI QOPLASH: XUSUSIYATLARI, MUAMMOLARI VA YECHIMLARI

25.07.2026 "Modern Science and Research" xalqaro ilmiy jurnali 1 seriyasi. Volume 5 Issue 7

Abstract. Maqolada pedagog xodimlarning kasbiy faoliyati davomida ularning sog’lig’iga yetkazilgan zararni qoplashning huquqiy mexanizmlari - mehnat va fuqarolik huquqi tutashgan nuqtada - tahlil qilinadi. Muallif pedagoglik kasbiga xos, ammo milliy huquqiy adabiyotda deyarli e’tibordan chetda qolgan muammoni - ovoz apparatining kasbiy shikastlanishi (kasbiy disfoniya, surunkali laringit) misolida - butun maqola davomida izchil ochib beradi va bunday holatlarning “birdaniga yuz beruvchi shikastlanish” emas, balki asta-sekin to’planib boruvchi xarakterga ega ekanligi sababli amaldagi kompensatsiya tizimiga qanchalik yaxshi sig’ishini tanqidiy baholaydi. “Pedagogning maqomi to’g’risida”gi Qonun, Mehnat va Fuqarolik kodekslari, Vazirlar Mahkamasining ishchilarga yetkazilgan zararni qoplash qoidalari hamda tibbiy-mehnat ekspertizasiga oid normativ hujjatlar milliy va xorijiy huquqshunoslarning, jumladan Xalqaro Mehnat Tashkiloti materiallarining, ilmiy-nazariy qarashlari bilan qiyoslanadi. Muallif tomonidan pedagoglarning kasbiy kasalliklarini erta aniqlash va qoplashning maxsus, differensiallashtirilgan tartibini joriy etish modeli taklif etiladi.

Keywords: pedagog xodim, kasb kasalligi, kasbiy disfoniya, zararni qoplash, mehnat huquqi, ijtimoiy kafolatlar, ma’naviy zarar, mehnatga layoqatsizlik, O’zbekiston Respublikasi.


Telegram ZENODO OpenAire Copernicus Cyberleninka Google Scholar Impact Factor