18.06.2026 "Modern Science and Research" xalqaro ilmiy jurnali 1 seriyasi. Volume 5 Issue 6
Abstract. Ushbu maqola zamonaviy yuridik fanning eng dolzarb muammolaridan biri – inson huquq va erkinliklarini ta’minlashda milliy hamda xalqaro huquq normalarining o‘zaro ta’siri, dialektik aloqadorligi va kollizion jihatlarini fundamental tadqiq etishga bag‘ishlangan. Global o‘zgarishlar va transformatsiya jarayonlari davrida davlatlarning suveren huquqlari hamda xalqaro hamjamiyat oldidagi majburiyatlari o‘rtasidagi muvozanatni saqlash masalasi tahlil markazida turadi. Muallif xalqaro huquqning umume’tirof etilgan prinsiplari va normalarining milliy huquqiy tizimlarga implementatsiya qilinishi (transformatsiya, inkoporatsiya, resepsiya) mexanizmlarini qiyosiy-huquqiy metod yordamida o‘rganadi. Maqolada xalqaro shartnomalar va konstitutsiyaviy normalar to‘qnash kelgan vaziyatlarda yuzaga keladigan huquqiy kolliziyalar, xususan, "Dualizm" va "Monizm" doktrinalarining zamonaviy talqinlari atroflicha yoritilgan. Tadqiqot doirasida inson huquqlari bo‘yicha xalqaro standartlarning milliy sud amaliyotiga ta’siri, Inson huquqlari bo‘yicha Yevropa sudi (IHYeS), BMT qo‘mitalari va boshqa xalqaro institutlarning qarorlari milliy pretsedentlar shakllanishida qay darajada rol o‘ynayotgani empirik ma’lumotlar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada milliy qonunchilikning xalqaro huquq normalari bilan uyg‘unlashuvi jarayonidagi tizimli muammolar, huquqiy bo‘shliqlar va ularni bartaraf etishga qaratilgan amaliy taklif hamda tavsiyalar ishlab chiqilgan. Xulosa qismida inson huquqlarini samarali himoya qilish faqatgina ikki tizimning konstruktiv va o‘zaro muvofiqlashtirilgan integratsiyasi orqali ta’minlanishi mumkinligi ilmiy asoslab berilgan.
Keywords: inson huquqlari, xalqaro huquq normalari, milliy qonunchilik, implementatsiya, monizm, dualizm, huquqiy kolliziya, suverenitet, xalqaro standartlar, sud amaliyoti, integratsiya.