08.05.2026 "Modern Science and Research" xalqaro ilmiy jurnali 1 seriyasi. Volume 5 Issue 5
Abstract. Mazkur maqolada qonun ustuvorligi prinsipining huquqiy davlat va demokratik jamiyat qurishdagi fundamental ahamiyati ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Qonun ustuvorligi davlat hokimiyati faoliyatining qonun bilan cheklanishi, barcha fuqarolar, mansabdor shaxslar va davlat organlarining qonun oldida tengligi, inson huquq va erkinliklarining ishonchli himoya qilinishi kabi asosiy mezonlar orqali ochib beriladi. Shuningdek, ushbu prinsipning davlat boshqaruvi samaradorligi, ijtimoiy barqarorlik, iqtisodiy rivojlanish hamda fuqarolarning davlat institutlariga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashdagi o‘rni yoritiladi. Maqolada Oʻzbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan konstitutsiyaviy-huquqiy islohotlar, sud-huquq tizimini modernizatsiya qilish, inson huquqlarini ta’minlash hamda adolat mezonlarini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlar tahlil qilinadi. Xususan, yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida inson qadri, huquq va erkinliklarini oliy qadriyat sifatida e’tirof etish, davlat organlari faoliyatining ochiqligi va hisobdorligini oshirish, sud mustaqilligini ta’minlashga oid normalarning mazmun-mohiyati ko‘rib chiqiladi. Bundan tashqari, maqolada rivojlangan xorijiy davlatlar tajribasi asosida qonun ustuvorligini ta’minlashning samarali mexanizmlari, jumladan, hokimiyatlar bo‘linishi prinsipi, konstitutsiyaviy nazorat, korrupsiyaga qarshi tizimli kurash va fuqarolik jamiyati institutlarining roli qiyosiy-huquqiy tahlil asosida o‘rganiladi. Tadqiqot natijasida qonun ustuvorligini ta’minlash nafaqat huquqiy tizimning barqaror ishlashi, balki davlatning siyosiy legitimligi, investitsion jozibadorligi va uzoq muddatli taraqqiyotining muhim sharti ekanligi asoslab beriladi. Maqola yakunida qonun ustuvorligini yanada mustahkamlash, huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirish, davlat organlari faoliyatida shaffoflik va javobgarlik mexanizmlarini kuchaytirish bo‘yicha ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ilgari suriladi.
Keywords: qonun ustuvorligi, huquqiy davlat, demokratiya, inson huquqlari, sud mustaqilligi, konstitutsiyaviy islohotlar, huquqiy madaniyat, davlat boshqaruvi, adolat, fuqarolik jamiyati.