Abstract. Мақолада гиёҳвандлик воситаларининг ноқонуний айланмасига қарши кураш ва профилактика механизмларининг тарихий эволюцияси ҳамда уларнинг ҳуқуқий асослари тарихий-қиёсий ва формал-юридик таҳлил усуллари орқали ёритилади. Тадқиқотда гиёҳвандликнинг вақт ўтиши билан маиший одат даражасидан трансмиллий уюшган жиноятчилик таҳдидигача кучайиб боргани, унинг аҳоли саломатлиги билан бир қаторда давлат суверенитети, иқтисодий хавфсизлиги ва ижтимоий барқарорлигига салбий таъсири асосланади. Шунингдек, репрессив чоралар устувор бўлган даврлар ва профилактик (превентив) ёндашувлар юқори натижа берган босқичлар қиёсий баҳоланади. Рақамли технологиялар шароитида гиёҳвандликка қарши курашнинг ҳуқуқий асосларини тарихий давомийлик нуқтаи назаридан таҳлил қилиш миллий қонунчиликдаги бўшлиқларни аниқлаш ва профилактиканинг истиқболли моделларини ишлаб чиқиш учун илмий замин яратиши кўрсатилади.