14.03.2026 "Modern Science and Research" xalqaro ilmiy jurnali 1 seriyasi. Volume 5 Issue 3
Abstract. Ushbu tezis islomiy moliya tizimi va an’anaviy banklar faoliyatini solishtirish va tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tezisning asosiy maqsadi – ikki turdagi moliya tizimining o‘zaro farqlari, o‘xshashliklari, afzalliklari va iqtisodiyotdagi roli bo‘yicha mukammal tushuncha hosil qilishdir. Ishda an’anaviy banklarning foiz asosida ishlovchi moliyaviy mexanizmlari, risklarni boshqarish tizimi, kapital jalb qilish usullari va xalqaro moliya bozoriga integratsiyasi tahlil qilinadi. Shuningdek, islomiy moliya tizimi va islomiy banklar faoliyati – Shariat qonunlariga muvofiqlik, foyda va zarar ulushi, barqarorlik, ijtimoiy mas’uliyat, investitsiyalarning halal bo‘lmagan sohalarga yo‘naltirilishi kabi jihatlar bilan o‘rganiladi. Tezis tahliliy va solishtirma metodlar asosida tayyorlangan bo‘lib, an’anaviy va islomiy moliya tizimlarining afzallik va cheklovlari, ularning milliy va global iqtisodiyotdagi o‘rni batafsil ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, islomiy banklar adolatli va barqaror moliyaviy muhit yaratishda samarali bo‘lsa, an’anaviy banklar tezkor kapital jalb qilish va keng moliyaviy xizmatlar taqdim etish imkoniyatiga ega. Shu bilan birga, ikki tizimning uyg‘unlashuvi milliy moliya bozorini yanada rivojlantirish va iqtisodiy barqarorlikni oshirishga yordam beradi.
Keywords: Islomiy moliya tizimi, an’anaviy banklar, foiz (riba), foyda va zarar ulushi (Mudaraba, Musharaka), moliyaviy barqarorlik, investitsiya, kapital boshqaruvi, risklarni boshqarish, moliyaviy inklyuzivlik, barqaror iqtisodiy rivojlanish.